Nie pamiętam dnia, w którym powstało to zdjęcie.
I nie chcę go pamiętać. Data, nazwa miejsca, nawet pasmo górskie — wszystko to jest drugorzędne. To nie jest fotografia z kategorii „byłem tu”. To jest obraz bycia sobą — gdzieś wysoko, tam, gdzie zawsze było mi najbliżej.

Ten portret nie zatrzymuje chwili. On zatrzymuje stan. Stan wolności, który przychodzi tylko wtedy, gdy człowiek wielokrotnie sprawdził siebie w górach, gdy zna ich rytm, ich milczenie i ich wymagania. Gdy wysokość nie onieśmiela, lecz uspokaja. Gdy śnieg, wiatr i przestrzeń przestają być wyzwaniem, a stają się naturalnym środowiskiem.

Patrzę na tę twarz i widzę nie jeden wyjazd, lecz całe instruktorskie życie. Setki dni spędzonych na nartach, tysiące zjazdów, drogę dochodzenia do poziomu, którego nie mierzy się już techniką, lecz pewnością ruchu. Jest w tym spojrzeniu radość, ale i skupienie. Jest duma — cicha, bez potrzeby potwierdzania jej komukolwiek.

Niebieski kombinezon stapia się z krajobrazem. Człowiek nie stoi tu przeciwko górom. On jest w nich, częścią ich przestrzeni, ich chłodu i światła. Za chwilę ruszy. Już o tym wie. Już to czuje. Myśl ucieka ku temu momentowi, w którym narty oderwą się od bezruchu, a ciało wejdzie w stan pełnej płynności — w ten szczególny przepływ, gdzie wysiłek znika, a zostaje czysta radość jazdy.

To zdjęcie przypomina mi, kim byłem.
I w pewnym sensie — kim wciąż jestem, gdy tylko zamknę oczy i pomyślę o śniegu pod krawędzią narty.

Nie miejsce jest tu ważne.
Ważne jest to, że tam, wysoko, byłem u siebie.

To zdjęcie znalazłem zupełnie przypadkiem w jednej z moich szuflad i postanowiłem się nim z Wami podzielić – jako wspomnieniem i małym zapisem upływu czasu, przemijania (2000 rok).

Fotografia pokazuje, jak zmienia się oblicze mojego miasta (w tle nieistniejący już w tym miejscu McDonald’s). To już kolejny podobny wpis, który powstał przy okazji przeglądania moich archiwalnych zbiorów. I po raz kolejny dochodzę do wniosku, że ja – i my wszyscy – jesteśmy tylko obserwatorami zmian, jakie zachodzą na ulicach.

Jedne kamienice popadają w ruinę, inne są pieczołowicie odnawiane i restaurowane. Jedne mają mniej szczęścia, inne więcej. Starówka – generalnie – pięknieje, choć wciąż pozostaje wiele do poprawy.

Dla mnie osobiście fascynującą historią jest obserwowanie witryn i szyldów. To właśnie tutaj zmiany galopują najszybciej. Firmy powstają i… znikają. W ich miejscu pojawiają się nowe nazwy, nowe logotypy, nowe kolory. I tak bez końca.

Niepokoją mnie nieco pustostany – szczególnie te w samym centrum miasta. Zastanawia mnie też zalew krzykliwych reklam i billboardów, które często zasłaniają fasady kamienic.
No cóż… idziemy z duchem czasu 😉

Ten tekst powstał zupełnie przypadkowo – przy okazji znalezienia starej fotografii.

Podobne – pasujące do tekstu…

Na mojej stronie prezentuję autorskie fotografie Jeleniej Góry z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. To obrazy analogowe, które wyraźnie różnią się od współczesnych fotografii cyfrowych. Mają własną estetykę, własny rytm i klimat — będący połączeniem nostalgii, ziarna, pięknej głębi, ale i pewnej „niedoskonałości”. Dla jednych to wada, dla innych ogromna zaleta. Dla mnie — wartość. Do dziś bardzo się z tych zdjęć cieszę, bo mają charakter, którego nie da się podrobić presetem.

Szczególnie pasjonowała mnie fotografia czarno-biała, wraz z całym procesem jej powstawania. Wywoływałem zdjęcia w łazience. To był czas cierpliwości, zapachu chemii i magii obrazu wyłaniającego się na papierze. Wiem, że do tego już nie wrócę. Nie planuję kolejnych prac w ciemni. Z tamtych lat pozostało mi jednak sporo negatywów oraz czarno-białych odbitek, a także kolorowych zdjęć wykonywanych na filmach oddawanych do fotolabu. Być może jeszcze przyjdzie moment, by je wyciągnąć z szuflady.

I są jeszcze aparaty… ale o nich osobno. Zapraszam do mojego małego muzeum — miejsca, gdzie pokazuję więcej czarno-białych prac z wczesnych lat mojej fotograficznej drogi, głównie z pogranicza pejzażu miejskiego. Jelenią Górę zacząłem fotografować już w latach osiemdziesiątych — te zdjęcia również można znaleźć na mojej stronie.

Czym fotografuję?

Od 2007 roku jestem wierny systemowi Sony Alfa. Przez lata używałem m.in. lustrzanek Sony A100, A200 oraz A550. Od 2018 roku pracuję na aparacie Sony SLT-A68, którym wykonuję zarówno zdjęcia, jak i filmy. Korzystam z obiektywów: DT 3,5–5,6/18–70, Minolta 3,5–4,5/35–105, Minolta AF 100–300 mm 1:4,5–5,6 oraz Tokina AT-X 11–16 mm f/2.8 PRO DX II.

Równolegle fotografuję i filmuję bezlusterkowcami Panasonic GX9 i GH3, używając obiektywów Lumix G Vario 14–45 mm F3.5–5.6 ASPH, Lumix G Vario 45–150 mm F4.0–5.6 ASPH oraz stałoogniskowego Lumix G 25 mm f/1.7 ASPH. Ostatnio do zestawu dołączyły trzy niedrogie, chińskie obiektywy stałoogniskowe systemu micro 4/3: 7artisans 12 mm f/2.8, 25 mm f/1.8 oraz 50 mm f/1.8. To był w pewnym sensie powrót do przeszłości.

Analog wraca. Historia miesza się z teraźniejszością

Niekiedy wracam do fotografii analogowej. Korzystam z lustrzanki Minolta Dynax 800si, najczęściej ładując do niej filmy Ilford XP2 400/36 C-41. Z czasem odkryłem, że do bezlusterkowców można z powodzeniem adaptować niemal każdy stary obiektyw — wystarczy odpowiedni adapter. I wtedy historia naprawdę spotyka się z teraźniejszością.

Przez długi czas używałem także średnioformatowych aparatów analogowych oraz kamery na taśmę Super 8. W mojej kolekcji znajdują się m.in.:

1. Mieszkowa Ercona z obiektywem Zeiss Tessar 1:3,5 f=105 — niezwykle solidny aparat na błony filmowe 6×9 i 6×6, produkowany w latach 1949–1956 przez VEB Zeiss Ikon Dresden.
2. Seagull 4A — lustrzanka dwuobiektywowa wyprodukowana pod koniec lat sześćdziesiątych w Chinach (często uznawana za kopię Rolleiflexa), z obiektywem Haiou 31 1:3,5 f=75, format 6×6.
3. Radziecka kamera QUARZ 1×8S-2 oraz projektor Ruś.

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych fotografowałem także aparatami: Zorkij 4, Praktica VLC, Praktica LTL 2, Praktica PLC 2, Fed 5s, Exa 1b, Lubitel 166, Pentacon SIX TL, Start 66, a już po 2000 roku — krótko Minoltą Dynax 5.

Stare szkła, nowe życie

Po latach poszukiwań odkryłem to, czego naprawdę mi brakowało — możliwość ponownego używania legendarnych obiektywów Rokkor, z których korzystałem ponad 30 lat temu wraz z analogowymi Minoltami SR7 i SRT100. Na szczęście ich wtedy nie sprzedałem. Trzymałem je w szafie jak chomik zapasy na zimę. Dziś wiem, że to była dobra decyzja — współczesne obiektywy tej klasy kosztują majątek.

Manualne cudeńka wróciły do łask i robią świetne zdjęcia — trzeba tylko ustawić ostrość ręcznie. Testuję także stare radzieckie obiektywy: Jupiter 8, 9, 11, Industar 50 oraz Wołnę 9. Wszystkie te szkła, w erze bezlusterkowców, dostały nowe życie. Mocuję je do aparatów Panasonic za pomocą adapterów M39, M42 oraz Minolta MD na micro 4/3.

Szczególnie cenię Wołnę 9 oraz Jupitera 9 — ten ostatni, z piętnastolistkową przysłoną, oferuje niesamowity bokeh i doskonale nadaje się do portretów oraz detali wyodrębnianych z tła. Nic dziwnego, że bywa na Zachodzie określany mianem „taniego rarytasu”.

Kwintesencja. Seagull, Alpy i sens fotografii

Na zakończenie chcę wrócić do jednego z najpiękniejszych doświadczeń fotograficznych ostatnich lat — pracy z chińską lustrzanką dwuobiektywową Seagull 4A podczas dwóch wyjazdów do Austrii: do Kaprun na lodowiec Kitzsteinhorn oraz na Wysokoalpejską Drogę Grossglockner.

Fotografowanie analogowym średnim formatem w takich plenerach to doświadczenie zupełnie inne niż szybka praca cyfrowa. Każda klatka ma wagę. Każde spojrzenie w matówkę uspokaja. Aparat wymusza skupienie, zwolnienie tempa, uważność. Krajobrazy Alp — potężne, czyste, niemal nierealne — idealnie współgrają z analogowym obrazem zapisanym na filmie. Podobnie jak pejzaże Kotliny Jeleniogórskiej, które od lat pozostają moim fotograficznym domem.

To właśnie w takich momentach czuję, że fotografia nie jest tylko zapisem obrazu, ale obcowaniem z materią, światłem i czasem. Z aparatami, z którymi naprawdę chciałoby się spać w jednym łóżku.

W uzupełnieniu – zdjęcia

Początek ulicy Piłsudskiego (dawniej 22 Lipca) w Jeleniej Górze to jedno z tych miejsc, które od lat działają na mnie niezmiennie – niezależnie od pory roku, nastroju czy fotograficznych mód.

Na obu zdjęciach – tym sprzed lat i tym współczesnym – spotykają się podobne warunki światła: pod słońce, z delikatną mgiełką w powietrzu. To właśnie ona buduje wrażenie przestrzeni i głębi, sprawia, że ulica przestaje być tylko ciągiem kamienic, a zaczyna oddychać, otwierać się, prowadzić wzrok gdzieś dalej.

To jedno z moich ulubionych miejsc w mieście. Często można tu trafić na prawdziwe „fajerwerki świetlne”, które pogoda potrafi zaserwować bez zapowiedzi. Jesienią i zimą słońce wędruje nisko nad horyzontem i – jakby uparcie – wciska swoje promienie w wąską szczelinę pomiędzy kamienicami. Światło ślizga się po elewacjach, łapie sylwetki przechodniów, rysuje długie cienie na bruku.

Na jeleniogórskiej starówce jest jeszcze kilka takich miejsc. Dla mnie – prawdziwy raj. Raj dla Michała-fotografa 🙂
Miejsca, do których wracam bez pośpiechu, z aparatem albo tylko z myślą, że „dziś może znów się uda”.

Stare zdjęcie wykonałem w połowie lat osiemdziesiątych, nowe – współcześnie. Dzielą je dekady, a jednak łączy coś bardzo kruchego i ulotnego: to samo światło, ten sam moment, który trwa zaledwie chwilę – i znika.